Wnętrza pałacowe – Muzeum Dzieduszyckich w Zarzeczu

Powiększ obrazPokój wenecki

Muzeum Dzieduszyckich zajmuje pięć sal na I piętrze pałacu Dzieduszyckich w Zarzeczu, urządzonych w części zgodnie z ich pierwotnym wystrojem z I ćwierci XIX wieku: salę rotundową, salę „słonecznikową” – wenecką, salonik myśliwski, tzw. pokój Włodzimierza, salę genealogiczną oraz niewielką salę wystaw czasowych.

Sala rotundowa to jedna z najpiękniejszych sal pałacu. Pierwsza właścicielka rezydencji i jednocześnie pomysłodawczyni aranżacji jej wnętrz, urządziła tutaj pokój bawialny (teatralny). Pomieszczenie zdobią oryginalne, pochodzące z Zarzecza, empirowe meble salonowe, włoskie marmurowe rzeźby, a także elementy nawiązujące do pierwotnego wyposażenia tej sali. Sklepienie rotundy zdobi bogata sztukateria projektu Christiana Piotra Aignera, wykonana w warsztacie Baumanów. Uwagę zwraca również jedyny ocalały, odnowiony parkiet, wykonany z kilku gatunków drewna (czeczotka, brzoza, jawor, śliwa i cis). W sali tej zachował się także oryginalny kominek i piec kaflowy. Na ścianach zawisły portrety pierwszych właścicieli – Magdaleny i Ignacego Morskich.

Sąsiednią salę, od niepowtarzalnej, zdobiącej sufit sztukaterii złożonej z kwiatów słonecznika i snopów zboża nazywaną pokojem „słonecznikowym” lub weneckim, zdobi okno weneckie oraz nietypowa ściana, którą stanową trzy arkadowe otwory, zamknięte pozornymi drzwiami, przeszklonymi taflami luster. Meble pokoju weneckiego również należały do pierwotnego wyposażenia pałacu – jest to m.in. druga część kompletu mebli empirowych, a ponadto czeczotkowa toaletka-gotowalnia oraz sekretarzyk. Ściany zdobią pejzaże autorstwa J.CH. Brandta oraz portrety, w tym portret Magdaleny Morskiej namalowany przez Alojzego Rejchana.

Kolejne wnętrze zaaranżowano na salonik myśliwski, upamiętniający zainteresowania i dorobek I ordynata Włodzimierza Dzieduszyckiego (1825-1899). Ten działacz społeczny i polityczny interesował się ornitologią, był znawcą ceramiki huculskiej oraz zapalonym kolekcjonerem, a przede wszystkim twórcą Muzeum Przyrodniczego. Właśnie dlatego w jego gabinecie, na ścianach, w serwantkach, na biurku i na kominku wyeksponowano m.in. kilimy huculskie, ceramikę Aleksandra Bachmińskiego, broń, czy eksponaty ze świata fauny i flory: wypchane ptaki oraz karty z zielników. Ponadto znalazł tu swoje miejsce garnitur mebli salonowych w stylu Ludwik Filip. Bardzo ciekawym przykładem mebla jest fajczarnia, na której prezentowana jest kolekcja fajek. W saloniku myśliwskim znajduje się również portret Włodzimierza oraz jego rodziców, a także dwa obrazy autorstwa K.M Hamiltona, przedstawiające martwą naturę.

W sali genealogicznej, w formie drzewa genealogicznego, obejmującego okres od XV do XX wieku, została zaprezentowana historia rodu Dzieduszyckich. Dawne dzieje rodziny wzbogacają dziś fotografie siedzib rodowych oraz fotografie przodków. Zaprezentowane zostały tutaj także archiwalia i publikacje dotyczące rodu. W sali genealogicznej wyeksponowany jest garnitur mebli salonowych w stylu biedermeier, stanowiący pierwotne, XIX-wieczne wyposażenie pałacu, zgodne z koncepcją aranżacji wnętrz, stworzoną przez Magdalenę z Dzieduszyckich Morską.

Istotną częścią muzeum jest niewielka, połączona w układzie amfiladowym z pozostałymi czterema salami ekspozycyjnymi (rotundową, wenecką, Włodzimierza i genealogiczną), obecna sala wystaw czasowych, w której prezentowana jest dziś wystawa pt. „Ikony ze zbiorów Muzeum w Jarosławiu”.

Całość ekspozycji dopełnia korytarz, pełniący funkcję galerii, gdzie zorganizowana została „ścieżka edukacyjna” – biograficzna galeria członków rodu, w szczególności ostatnich mieszkańców pałacu w Zarzeczu.

W salach na parterze eksponowane są – dostarczone przez Związek Rodowy Dzieduszyckich h. Sas – portrety Dzieduszyckich i spokrewnionych z nimi przedstawicieli innych rodów, m.in. Czartoryskich, Sapiehów czy Szeptyckich.